Instytut Filozofii
Wydziału Humanistycznego

wtorek, lipiec 25, 2017
Rozmiar Tekstu

Mieczysław Wallis (1895-1975)

RPS01-223

Mieczysław Wallis urodził się w 1895 roku w Warszawie pod nazwiskiem Walfisz. W latach 1913-1914 przebywał na Uniwersytecie w Heidelbergu, uczęszczając na wykłady z systematyki i fizjologii roślin oraz fizyki eksperymentalnej, a także na zajęcia z historii filozofii starożytnej i średniowiecznej oraz filozofii religii, słuchał m.in. Wilhelma Windelbanda. W 1921 r. ukończył studia filozoficzne oraz obronił doktorat na podstawie rozprawy Obrona humanistyki w metodologii współczesnej. Był nauczycielem języka polskiego i historii w gimnazjum dla dziewcząt w Warszawie, a także wykładowcą Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po II wojnie uzyskał habilitację z estetyki na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie został profesorem nowo utworzonego Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie przepracował 20 lat. Wallis był także wykładowcą Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej oraz Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej. Był także członkiem wielu państwowych organizacji naukowych, m.in. Komitetu Nauk o Sztuce PAN. Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w 1958 roku.W 1965 roku przeszedł na emeryturę, przeniósł się na stałe do Warszawy, gdzie zmarł w 1975 roku. Zajmował się głównie estetyką, historią i teorią sztuki. Był niezwykle płodnym myślicielem. Wśród jego dzieł znajduje się ok. 900 pozycji: książek (ponad 20 pozycji) artykułów, recenzji, tłumaczeń, opracowań. Do jego najważniejszych dzieł należą: Zbiór pism poświęconych problematyce estetycznej pt. Przeżycie i wartość. Pisma z estetyki i nauki o sztuce (1931-1949) oraz wydane pośmiertnie dzieło poświęcone zastosowaniu teorii znaków w teorii sztuki pt. Sztuki i znaki. Pisma semiotyczne. Warto na koniec wspomnieć także o jego dziełach poświęconych wybitnym artystom.

Mieczysław Wallis

Pracownicy i doktoranci Instytutu Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego opublikowali następujące teksty nt. jego życia i twórczości:

2016

 

Joanna Zegzuła-Nowak, Henryk Elzenberg w świetle nieznanych źródeł archiwalnych Mieczysława Wallisa, "Studia z historii filozofii" 2016, nr 2; s. 137-153;

Joanna Zegzuła-Nowak, Opracowanie: Wspomnienia o Henryku Elzenbergu, Studia z historii filozofii" 2016, nr 2; s. 113-118;

2015

 

Joanna Zegzuła-Nowak, Mieczysław Wallis w poszukiwaniu piękna - impresje z podróży, "Kultura-Społeczeństwo-Edukacja" 2015, Vol. 8, Nr 2;

Joanna Zegzuła-Nowak, Wpływ szkoły lwowsko-warszawskiej na poglądy estetyczne Stanisława Ossowskiego i Mieczysława Wallisa, "Estetyka i Krytyka" 2015, nr 38, ss. 125-148.

Joanna Zegzuła-Nowak, Tadeusz Kotarbiński w świetle nieznanych źródeł archiwalnych Mieczysława Wallisa, s. 209-230, w: Homo moralis — homo creativus. Prace dedykowane Profesorom Zdzisławowi Kalicie Krzysztofowi Kaszyńskiemu, redakcja naukowa i opracowanie Stefan Konstańczak i dr hab. Joanna Dudek, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2015.

2014:

Joanna Zegzuła-NowakO ewolucji zainteresowań naukowych Mieczysława Wallisa, "Edukacja Filozoficzna" 2014, nr 57, ss. 99-112. Artykuł prezentuje ewolucję zainteresowań naukowo-badawczych M. Wallisa. W polskiej humanistyce XX w. uczony ten znany i ceniony jest głównie jako estetyk i historyk sztuki. Jednakże jego liczne zachowane archiwalia (notatki, wspomnienia, listy) wskazują, że jego droga naukowa była niezwykle złożona i wieloaspektowa, a jego pasje naukowe różnorodne. Zanim został autorytetem w dziedzinie badań nad historią i teorią sztuki interesował się m.in. naukami ścisłymi (fizyka, biologia, astronomia), historią, psychologią oraz filozofią. Ten rys jego drogi naukowej nie został jednak dotychczas dostatecznie zbadany ani wyeksponowany.

Joanna Zegzuła-Nowak, Mieczysław Wallis i jego związki z filozofią w świetle nieznanych źródeł archiwalnych, "Studia z Filozofii Polskiej" 2014, T. 9, ss. 209-226;

2013:

Joanna Zegzuła-NowakMieczysław Wallis i Henryk Elzenberg w estetyce polskiej XX wieku – studium porównawcze, "Edukacja Filozoficzna" 2013, vol. 55, ss. 60-80. W pierwszej połowie XX wieku w estetyce polskiej wyraźnie zauważyć można dwie tendencje jej pojmowania. Pierwsza z nich to refleksja estetyczna związana bezpośrednio ze sztuką, druga zaś bliższa była samej filozofii. Pierwszą z nich odzwierciedla postawa naukowa Mieczysława Wallisa, drugą zaś Henryka Elzenberga. Mimo różnic w koncepcjach naukowych, przede wszystkim dotyczących teorii wartości estetycznych, obu filozofów łączyła głęboka i szczera przyjaźń. Elzenberg opierając swój system aksjologii formalnej na koncepcji wartości starał się nadać im wysoką rangę i znaczenie, ujmując je jako byty kulturotwórcze, całkowicie niezależne od człowieka, a przy tym determinujące jego aktywność i wyznaczające najwyższe jej cele. Z kolei Wallis dowodząc istnienia wielości typów wartości estetycznych i broniąc zarazem stanowiska o niemożliwości oderwania ich zarówno od przedmiotu (jako jego własności) jak i podmiotu (łącząc je z pewnymi doznaniami psychicznymi) dążył do ujęcia różnorodności i bogactwa zjawisk estetycznych w sferze sztuki.