Instytut Filozofii
Wydziału Humanistycznego

wtorek, wrzesień 19, 2017
Rozmiar Tekstu

Tadeusz Kotarbiński (1886-1981)

Tadeusz Kotarbiński

Był synem malarza i pianistki. Urodzony w Warszawie, gdzie skończył gimnazjum. Filozofię studiował we Lwowie u Kazimierza Twardowskiego. Był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, a przez kilka lat po II wojnie rektorem Uniwersytetu Łódzkiego. Stworzył reistyczną, konkretystyczną koncepcję ontologiczną, którą uznaje się za materialistyczną bądź fizykalną. Był współtwórcą teorii sprawnego działania - prakseologii. W etyce zaś uchodzi za autora koncepcji opiekuna spolegliwego i twórczego kontynuatora świeckiej etyki niezależnej. Nawiązywał także do wyrażonego przez Twardowskiego postulatu jasnego myślenia. Nie unikał zaangażowania w sprawy społeczne.

Tadeusz Kotarbiński

Pracownicy i doktoranci Instytutu Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego opublikowali następujące teksty nt. jego życia i twórczości:

 

2015

 

Joanna Zegzuła-Nowak, Tadeusz Kotarbiński w świetle nieznanych źródeł archiwalnych Mieczysława Wallisa,w:
Homo moralis—homo creativus. Prace dedykowane Profesorom Zdzisławowi Kalicie Krzysztofowi Kaszyńskiemu, redakcja naukowa i opracowanie Stefan Konstańczak i dr hab. Joanna Dudek, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2015;
 

2013:

Joanna Zegzuła-Nowak, Życie ‒ jego wartość i sens (w rozważaniach T. Czeżowskiego, T. Kotarbińskiego i H. Elzenberga), "Aspekty Filozoficzno-Prozatorskie" styczeń 2012 ‒ wrzesień 2013, nr (41-43)/(44-47), ss. 43-50.

2012:

Joanna Zegzuła-NowakPostulat legalizacji eutanazji w etyce niezależnej Tadeusza Kotarbińskiego, „Lumen Poloniae. Studia z filozofii polskiej” 2012, nr 1, ss. 85-92.

2010:

Joanna Zegzuła-Nowak, Kontrowersje wokół unifikacji kulturowej w filozofii Tadeusza Kotarbińskiego, "Ежегодник Краснодарского Pегионального Oтделения Российского Философского Oбщества" 2010, ss. 272-277.

2009:

Joanna Zegzuła-Nowak, "Etyka świecka" a "etyka religijna" w wychowaniu społeczeństwa w rozważaniach filozoficznych Tadeusza Kotarbińskiego, w: Інноваційний розвиток суспільства за умов крос-культурних взаємодій. Матеріали Другої міжнародної конференції, t. 2, Суми 2009, ss. 136-137. Kotarbiński stworzył koncepcję etyki niezależnej, opartej na wzorcu opiekuna spolegliwego i kategorii sumienia. Wskazał on istotne różnice tej etyki względem etyki religijnej. Starał się dowieść wyższości etyki niezależnej od światopoglądu religijnego, przekonując o jej uniwersalnym, trwałym charakterze. Tak rozumiana "etyka niezależna" stanowić może drogowskaz etyczny dla opiekunów, nauczycieli, wychowawców oraz rodziców i jako taka powinna być uwzględniona we współczesnych programach nauczania młodzieży.

Joanna Zegzuła-Nowak, Argument o deprecjacji kultury w polemice filozoficznej Henryka Elzenberga z Tadeuszem Kotarbińskim, "Lumen Poloniae" 2009, nr 1, ss. 111-121. Artykuł prezentuje polemikę Elzenberga z etyką realizmu praktycznego Kotarbińskiego. Głównym zarzutem Elzenberga w stosunku do stanowiska Kotarbińskiego jest argument o deprecjacji kultury. Elzenberg zarzucił tej koncepcji brak troski o wartości dodatnie oraz ich realizację. Wartości tego typu zaś, zdaniem Elzenberga, posiadają cechy kulturotwórcze, są głównym jej fundamentem. Tym samym realizm praktyczny stanowi zagrożenie, a nawet deprecjację kultury. Jeśli bowiem człowiek porzuci dążenie ku urzeczywistnianiu wartości obiektywnych na rzecz unicestwiania wszelkich form cierpienia, zaneguje, kulturę, odbierając jej rację bytu.

2008:

Tomasz Mróz, Kotarbiński postawiony do kąta, "Pro Libris" nr 2 (23) 2008, s. 151-154. W artykule tym przypomniano sylwetkę Kotarbińskiego, jako dawnego patrona zielonogórskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Tekst można przeczytać w całości tutaj.

2007:

Stefan Konstańczak, Wątki bioetyczne w pracach Tadeusza Kotarbińskiego, "Parerga" nr 1/2007, ss. 31-45. W artykule tym podjęto próbę analizy wątków bioetycznych w pracach Kotarbińskiego, mimo iż filozof ten nie dostrzegał potrzeby tworzenia bioetyki jako odrębnej dziedziny. Spośród problemów zaliczanych dziś do bioetyki, jakie można odnaleźć w rozważaniach Kotarbińskiego, w artykule dokonano ich podziału na trzy grupy: 1) problem cierpienia i przeciwdziałania mu, 2) zagadnienie patologicznych relacji między ludźmi oraz 3) zagadnienie relacji między człowiekiem a naturą, w tym stosunek człowieka do zwierząt.

1999:

Ryszard Palacz, Klasycy filozofii polskiej, Zielona Góra 1999. Rozdział XXXIV pt. Tadeusz Kotarbiński, czyli wiedzieć, jak należy robić dobrze, ss. 407-418. Wychodząc od ataków skierowanych przeciwko Kotarbińskiemu po II wojnie, przedstawiono biografię naukową Kotarbińskiego, ewolucję reizmu, prakseologię oraz ideał etyczny opiekuna spolegliwego.

1997:

Joanna Dudek, Etyka niezależna Tadeusza Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, ss. 155.