Instytut Filozofii
Wydziału Humanistycznego

czwartek, lipiec 27, 2017
Rozmiar Tekstu

Józef Tischner (1931-2000)

Józef Stanisław Tischner

Józef Stanisław Tischner urodził się 12 marca 1931 r. w Starym Sączu. Był najstarszym spośród trzech synów Józefa i Weroniki z domu Chowaniec, nauczycieli w Łopusznej, niewielkiej wiosce koło Nowego Targu. Mieszkali w nauczycielskim domu przy szkole w Łopusznej, z tego powodu przez miejscowych był nazywany Józkiem Szkolnym. W 1955 r. przyjął święcenia kapłańskie. W 1959 r. uzyskał tytuł magistra filozofii na Wydziale Historyczno-Filozoficznym UJ. Uczęszczał na seminarium R. Ingardena, pod opieką którego w 1963 r. pisał pracę doktorską pt. Ja transcendentalne w filozofii E. Husserla. W 1973 r. na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej ATK sfinalizował habilitację na podstawie rozprawy na temat koncepcji Ja aksjologicznego. Tischner był wieloletnim wykładowcą Papieskiego Wydziału Teologicznego, który w 1981 r. przekształcono w PAT. Objął tam stanowisko dziekana Wydziału Filozoficznego. Wykładał także w PWST w Krakowie oraz na Wydziale Filologicznym UJ. Na początku lat osiemdziesiątych wraz z H.-G. Gadamerem i K. Michalskim założył w Wiedniu Międzynarodowy Instytut Nauk o Człowieku, przez wiele lat piastował funkcję prezesa tej instytucji. W 1997 r. J. Tischner zachorował na raka krtani. Przez cały okres trwania choroby pracował, pisał i spotykał się ze studentami. Zmarł w Krakowie 28 czerwca 2000 r., został pochowany na cmentarzu w rodzinnej Łopusznej.

Niżej znaleźć można wybór bibliografii podmiotowej i przedmiotowej Józefa Tischnera (w opracowaniu Pawła Walczaka) oraz linki. Pracownicy Instytutu Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego opublikowali następujące teksty nt. jego życia i twórczości:

2009:

  • Paweł Walczak, Osoba i dobro. Józefa Tischnera koncepcja osoby, w: Filozofia jako mądrość bycia. Profesorowi Krzysztofowi Kaszyńskiemu w darze z okazji 70. urodzin, redakcja naukowa i opracowanie Stefan Konstańczak i Tomasz Turowski, Zielona Góra 2009, ss. 143-149.

2007:

2005:

  • Paweł Walczak, Wychowanie jako praca nad nadzieją - Józefa Tischnera myślenie o wychowaniu, w: Filozofia wychowania a społeczeństwo informacyjne, pod red. Józefa Kwapiszewskiego i Miły Kwapiszewskiej, Słupsk 2005, s. 182–190.
  • Paweł Walczak, Rola kategorii nadziei w filozofii człowieka Józefa Tischnera, w: Filozofia bliższa życiu: księga pamiątkowa ofiarowana profesorowi Wojciechowi Słomskiemu, red. Paweł Czarnecki, Warszawa 2005, s. 374-381.
  • Paweł Walczak, Józef Tischner jako fenomenolog, w: Propositiones: prace zebrane, pod red. Tomasza Mroza i Marcina Sieńki, Zielona Góra 2005, s. 151-163.

2002:

  • Paweł Walczak, Pytanie o wychowanie w perspektywie filozofii dramatu Józefa Tischnera, w: Edukacja a wizje świata, red. nauk. Józef Kwapiszewski, Słupsk 2002, str. 124-130.

Wybór bibliografii i linki:

  • Józef Tischner jest autorem wielu książek z zakresu filozofii człowieka. Do najważniejszych należą:
    • Świat ludzkiej nadziei (1975),
    • Myślenie według wartości (1982),
    • Etyka wartości i nadziei (1984),
    • zbiór rozpraw filozoficznych o pracy ludzkiej Polska jest Ojczyzną (1985),
    • Filozofia dramatu (1990),
    • Spór o istnienie człowieka (1997).
  • Prowadził bogatą działalność edukacyjną i popularyzatorską. W czasie stanu wojennego zostają opublikowane w drugim obiegu skrypty wykładów prowadzonych przez niego dla studentów i środowisk opozycyjnych:
    • Filozofia człowieka. Od ontologii do metafizyki, Filozofia dramatu, Spowiedź rewolucjonisty. Czytając "Fenomenologię ducha" Hegla.
  • Był autorem podręczników do filozofii:
    • Zarys filozofii człowieka dla duszpasterzy i artystów (1989)
    • Filozofia współczesna (1989).
  • Oprócz tekstów filozoficznych pisał liczne artykuły publicystyczne, komentujące bieżące wydarzenia w kraju, w których dogłębnie analizował polską mentalność, religijność, patriotyzm. Z zaangażowania w sprawy społeczne powstało wiele ważnych prac, takich jak:
    • Etyka Solidarności (1982),
    • Polski kształt dialogu (1981),
    • Nieszczęsny dar wolności (1993).
  • W latach dziewięćdziesiątych powstało również wiele prac o tematyce religijnej:Jako popularyzator filozofii Tischner chętnie brał udział w przedsięwzięciach promujących filozofię, udzielał licznych wywiadów, współtworzył audycje radiowe i telewizyjne. Ta działalność zaowocowała książkami-wywiadami:
    • Miłość niemiłowana (1993),
    • W krainie schorowanej wyobraźni (1997),
    • Tischner czyta katechizm (1996),
    • Ksiądz na manowcach (1999),
    • Drogi i bezdroża miłosierdzia (1999).
  • Między Panem a Plebanem (1995),
  • Przekonać Pana Boga (1999)
  • oraz cykl audycji telewizyjnych i książka Historia filozofii po góralsku (1997).

Książki o Tischnerze:

  • Włodzimierz Lebiedziński, Socjalizm w krzywym zwierciadle Józefa Tischnera, Warszawa 1985.
  • Krzysztof Wieczorek, Dwie filozofie spotkania: konfrontacja myśli Józefa Tischnera i Andrzeja Nowickiego, Katowice 1990.
  • Józef Kwapiszewski, Filozofia ks. Józefa Tischnera jako źrodło dialogu, Słupsk 1998.
  • Jan Wadowski, Dramat pytań egzystencjalnych. Ks. Józefa Tischnera filozofia dramatu jako próba odpowiedzi na pytania egzystencjalne, Wrocław 1999.
  • Bohdan Trocha, Przestrzeń dramatu jako kategoria filozoficzna. Studium teorii przestrzeni Józefa Tischnera, Zielona Góra 2000.
  • Pytając o człowieka. Myśl filozoficzna Józefa Tischnera, red. ks. Władysław Zuziak, Kraków 2001.
  • Wojciech Bonowicz, Tischner, Kraków 2002.
  • Jarosław Gowin, Religia i ludzkie biedy : ks. Tischnera spory o Kościół, Kraków 2003.
  • Witold P. Glinkowski, Wolność ku nadziei. Spotkanie z myślą ks. Józefa Tischnera, Łódź 2003.
  • Igor Strapko, Apologia nadziei w filozofii i pedagogice Józefa Tischnera, Kraków 2004.
  • Między potępieniem a zbawieniem. Myśl religijna ks. Józefa Tischnera, red. Jarosław Jagiełło, ks. Władysław Zuziak, Kraków 2004.
  • Witold Baczyński, Człowiek jako istota dramatyczna w ujęciu księdza Józefa Tischnera, Wrocław 2004.
  • Bądź wolność Twoja. Józefa Tischnera refleksja nad życiem publicznym, red. Jarosław Jagiełło, ks. Władysław Zuziak, Kraków 2005.
  • Piotr Sobczak, Koncepcja nadziei w ujęciu filozoficznym św. Tomasza z Akwinu i Józefa Tischnera, Tarnów 2005.
  • Stefan Szary, Człowiek - podmiot dramatu. Antropologiczne aspekty filozofii dramatu Józefa Tischnera, Kęty 2005.
  • Wiesław Bożejewicz, Tischner. Poglądy filozoficzno-antropologiczne, Warszawa 2006.
  • Andrzej Jędrzejewski, Nikt nie jest dobry w samotności: filozofia społeczna ks. Józefa Tischnera, Radom 2006.
  • Człowiek wobec wartości, red. Elżbieta Kot, Kraków 2006.
  • Sumienie w świecie wolności, red. Jarosław Jagiełło, Kraków 2007.
  • Aleksander Bobko, Myślenie wobec zła. Polityczny i religijny wymiar myślenia w filozofii Kanta i Tischnera, Kraków-Rzeszów 2007.
  1. Oficjalna strona poświęcona Józefowi Tischnerowi
  2. Instytut Myśli Józefa Tischnera